زیارت پیر علیا و ادای احترام به محیط زیست با یک پیشنهاد

اخبار ترشیز
Typography

رضا فدافن 

بعض روستاهای دیارمان دارای مزار پیر هستند. نکته جالب مزارات اینان، شکل و فرم مزار است. مزار پیر فدافن دایره‏ای شکل است. مزار پیر قوژد هم دایره‏ای است و مساحتی حداقل سه برابر مزار فدافن دارد. پیر روستای اسحاق آباد اما  به صورت طولی، آن هم چند برابر یک قبر معمولی است. در بعض موارد شاهدیم که در بعض جاهایی که فعلاً آبادی نیست،

مزار پیری وجود دارد. به عنوان مثال می‏توان به مزار پیر علیا در جوار ارتفاعات شمالی شهر اشاره کرد.

در باره مزارات پیران دیارمان تحقیق و پژوهشی به سامان انجام نشده است. امید روزی روزگاری تحقیقات مبسوطی در باره این مزارات به فرجام برسد. برای این مهم شایسته است به انچه در افواء وجود دارد، مراجعه شود. مستندسازی مزار هر پیر بر اساس اطلاعات اهالی امری زمان‏بر ولی مملو از مطالب شفاهی است.  مراجعه به اسناد محلی نظیر وقف‏نامه‏ها هم ضروری است. کاش می‏شد به کتابخانه‏ها هم مراجعه کرد، بخصوص سفرنامه‏ها را مطالعه کرد.

نگاهی به نقشه‏های نظامی و گزارش‏های سازمان‏های مختلف از زمین‏شناسی تا منابع طبیعی و نظایر آن خالی از لطف نیست. چند روز پیش با دوستی سری به مزار پیر علیا زدیم. سوالی که مطرح شد که پیر اولیاء درست است یا پیر علیا؟ هر کدام بار معنایی خاص خود را داشت. بر سر در مزار پیر علیا ذکر شده بود. یعنی یک مزار پیر سفلی هم وجود دارد؟ یا نفس نزدیک بودن مزار به کوهستان دلالت بر مفهوم علیا دارد؟ و یا صاحب این مزار دارای مراتب عالی بوده است؟

دقت کردیم دیدیم اطلاعاتی در باره این مزار نداریم. اطلاعات ما در باره این مزار در این حد بود که اینجا محلی برای استفرار کوهنوردان است و شکارچیان مجاز و غیر مجاز از این مسیر تردد دارند. گویا چوپانان هم رمه‏های خود را از این مسیر عبور می‏دهند. و از همه مهمتر اینجا جزو منطقه شکار ممنوع سید مرتضی است و سایت تکثیر قوچ و میش اوریال، در کنار آن قرار دارد و به عنوان سایت پیر علیا شهرت دارد. اینجا جایی زیباست و منظره شهر از این بخش بسیار جذاب است.

تلفنی جویای اطلاعاتی از چند دوست می‏شوم. متذکر می‏شوند که گاهی دوستان دوچرخه سوار دوستدار دوچرخه سواری در طبیعت به اینجا سر می‏زنند. نکته جالب همجواری این سایت با کلاته‏ای موسوم به کلاته قینی‏هاست (لابد اشاره به مفهوم قائینی‏ها). گویا در این کلاته جمعی گوسفنددار ساکن هستند. عکاسان و طبیعت‏دوستان هم به این سایت تعلق خاطر خاصی دارند. دوستی می‏گفت کاش مسیر‏های منتهی به این سایت به عنوان یک مسیر گردشگری در نظر گرفته می‏شد. پیشنهادش در خور تامل بود. از کاشمر به این سو مسیرهای مختلفی وجود دارد. یا می‏توان مسیرهای با تاکید بر حفظ عوارض جغرافیایی و احترام به محیط زیست ایجاد کرد. نزدیکی به شهر امتیاز بزرگی برای توجه به توان این مجموعه برای درخشش در عرصه گردشگری است. یک سایت مطرح برای گردشگری چه شرایطی باید داشته باشد؟ اولین شرط داشتن انواع آیتم‏های گردشگری است. از شهر به سمت پلیس راه چند ده متر که حرکت بکنی، باید بپیچی به سمت چپ،  و بروی تا نزدیک کارگاه تهیه آسفالت.

آنجا تابلوی منطقه شکار ممنوع  نظرت را جلب می‏کند. در مسیری که آمدی بخشی از راه آسفالت است. راه آسفالت منتهی به کارگاه آسفالت نیازمند ساماندهی آسفالت است. به سمت پیر علیا که در حرکتی باید دقت کنی، چاله چوله زیاد است و فراز و نشیب جاده وادارت می‏کند با دقت رانندگی کنی. بافت گیاهی منطقه در نوع خود جالب است. یک بار فردی را در میانه اراضی دیدم که مشغول جمع کردن چند بوته گیاه خاص بود. علت را پرسیدم. نوغان‏دار بود و گیاه مورد نظرش دافع مورچه‏ها در فرآیند پرورش کرم ابریشم بود.

بوته‏های اسپند خودنمایی می‏کنند. دوستم می‏گفت این منطقه مملو از انواع گیاهان دارویی است. به کوه اشاره می‏کرد و تاکید داشت کاش بحث تاثیر گیاهان دارویی در توسعه کاشمر جدی‏تر گرفته می‏شد. گفتمش که بازم جای شکرش باقی است که یک کارخانه در این رابطه در شهرک صنعتی فعال است ولی کاش گیاهان دارویی در کاشمر فرآوری بشود و در ایران به عنوان ماده اولیه کارخانجات مختلف از کارخانه‏های داروسازی تا مجموعه تولید انواع دمنوش‏ها مورد بهره‏برداری قرار بگیرد و در نهایت با یک بِرند خاص حتی صادر بشود.

بگذریم. مسیر کاشمر به این سایت اگر ساماندهی شود مسیری جالب برای پیاده‏روی به سوی کوهستان است. فراز و نشیب جالب این مسیر خاطره‏انگیز است. به قول دوستم جان می‏دهد برای پیاده‏روی صبحگاهی. البته مشروط به این که همان ساماندهی لحاظ شود. ایجاد یک مسیر گردشگری از ابتدای باغات و باغسراها با گذر از میان اراضی تا مسیر منتهی به سایت پیر علیا می‏تواند باعث رونق گردشگری دیارمان می‏شود. چون هم قابلیت ارائه خدمات به شهروندان را دارد و هم می‏تواند یک جاذبه گردشگری برای کاشمر باشد.

سایت پیر علیا در استان و کشور مطرح است. از یک سو پرورش قوچ و میش اوریال یک جاذبه جذاب است. از دیگر سو نزدیکی به کوهستان و کلاته‏ها و مسیرهای کوهستانی امتیاز این سایت است. خدا را شکر در گذر زمان در ده سال اخیر شاهد حضور دوستداران حیات وحش و طبیعت در این سایت بودیم که یقین بر فرض تهیه نقشه راه گردشگری می‏تواند بیشتر از پیش محل رجوع گردشگران باشد. اشاره به آیتم‏های گردشگری این مسیر شد. شاید در اولین مورد به نفس طبیعت‏گردی باید اشاره کرد.

همیشه نوشته‏ام که اقبال ناب کاشمر نزدیکی به طبیعت و تفرج‏گاه‏های مختلف بوده است. از میدان مرکزی اگر کمتر از 50 کیلومتر به سمت جنوب بروی، پای در کویر می‏گذاری و بهره‏مند از زیبایی‏های آن می‏شوی و این در حالی است که در مسیرت از چند روستای تاریخی و انواع جاذبه‏های طبیعی گذر می‏کنی. اگر 50 کیلومتر به عمق کوهستان‏های شمالی شهر بروید پای در کوهساران داری و حجمی دلکش از زیبایی‏ها شما را در بر می‏گیرد. و این هم سوای انواع آثار تاریخی و روستاهای کهن منطقه است.

در مسیر پیر علیا سوای طبیعت گردی باید به گردشگری ورزش اشاره کرد. از پیاده روی تا دوچرخ‏سواری و حتی اسب‏سواری، از صخره‏نوردی تا کوهنوردی و کوهپیمایی و به قول یک دوست حتی ورزش‏های پروازی. حتی می‏توان سایت بالون سواری در این منطقه راه‏اندازی کرد. گردشگری شکار هم با نظارت محیط زیست خالی از لطف نیست. یادمان باشد که این منطقه از دیرباز به عنوان محل تردد شکارچیان شناخته می‏شود. لابد یادتان هست که همینن چند سال پیش قرار بود شکارچیانی آمریکایی در این منطقه شکار ممنوع، شکار کنند.

در جوار مزار پیر علیا  سایت پرورش قوچ و میش اوریال هم می‏توان یک اقامتگاه چند منظوره ایجاد کرد. مکانی برای ارائه خدمات به بازدیدکنندگان از این سایت در اینجا مورد نیاز است. از این مکان دوستداران طبیعت هم می‏توانند بهره ببرند. همین مکان هم یک جاذبه گردشگری محسوب می‏شود. نزدیکی این سایت به فرودگاه کاویان پرواز شرق هم در نوع خود امتیازی است تا به گردشگرانی که دوست دارند از آسمان منطقه را بببیند، ارائه خدمات بشود.

یقین اداره محیط زیست کاشمر هر از گاهی از امکانات این فرودگاه در بحث محیط بانی و سنجش فون جانوری و فلور گیاهی منطقه بهره می‏برد. کاش روزی شاهد قرار گرفتن اِلمان و نمادی ثابت مربوط به قوچ و میش اوریال در یکی از ورودی‏های اصلی شهر و یا میادین شهر باشیم. این سایت قابلیت مطرح کردن کاشمر به عنوان شهر سیاحت و زیارت را دارد. نزدیکی این سایت به مجموعه سیاحتی زیارتی سید مرتضی (ع) هم در نوع خود جالب است. کاش به این مسیر به عنوان یک جاذبه برای تقویت هر دو سایت توجه بشود.

خالی از لطف نیست اگر تابلوهای مبنی بر معرفی این منطقه و سایت و ذکر مسیرهای منتهی به آن در جاهای مختلف شهرستان‏های کاشمر و کوهسرخ نصب بشود. نصب این تابلوها حداقل در مسیر کاشمر به پلیس‏راه و  پیرامون سایت امامزاده سید مرتضی (ع) خالی از لطف نیست. دوباره تاکید می‏شود که منطقه شکار ممنوع سید مرتضی (ع) در نوع خود جالب است. این منطقه از ۵ کیلومتری شمال شهر کاشمر تا شهرستان کوهسرخ قرار دارد و شامل گستره‏ای عادل 47 هزار هکتار می‏شود.

این منطقه از شرق به غرب 30 کیلومتر طول و 15 کیلومتر عرض دارد. حتی محور کاشمر به ریوش و نیشابور را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم می‏کند. حدود اربعه  این منطقه حاوی نام‏ها و جاها و آبادی‏های جالبی است. اگر به شمال این منطقه توجه کنید در نگاهی از شرق به غرب شاهد اراضی مرتعی روستای نامق، چاهگلی، تنورجه، کوشه نما، کوشه، کلاته بختیاری، مکی، گدار مازو ، جنگل‏های بادام ریوش و طرق و اراضی کلاته تیمور هستیم. این جاها هر کدام توان تبدیل شدن به یک منطقه گردشگری را دارند.

در جنوب این منطقه شاهد اراضی مرتعی روستاهای بهاریه، قوچ پلنگ، کلاته بزی، امامزاده سید مرتضی (ع)، کلاته عباسعلی، کلاته نادر و کلاته روحانی تا رودخانه گرماب هستیم. به اسامی دقت کنید. هر کدام در نوع خود یک ظرفیت گردشگری است. به عبارتی سایت پیر علیا می‏تواند برای هر یک از این ظرفیت‏ها یک هدف گردشگی محسوب بشود. غرب منطقه شکار ممنوع سید مرتضی (ع) به کال و دره گرماب، کال و دره خرزن تا کلاته تیمور است. این بضاعت برای ترسیم انواع نقشه راه‏های گردشگری ستودنی است.

شرق این منطقه هم به کال نای، رود ژرف تا اراضی مرتعی و جنگل‏های بادام روستای نامق محدود می‏شود. این منطقه در حد فاصل دو اقلیم سرد و مرطوب و گرم و خشک واقع شده است. این مهم یکی از ویژگی‏های جذاب منطقه است. قسمت‏های جنوبی منطقه و دامنه‏های مشرف به کاشمر و خلیل آباد متاثر از اقلیم گرم وخشک و مابقی منطقه که تا دو کیلومتری شهر ریوش و حواشی روستاهای نامق، تنورجه، مکی و کلاته تیمور پیش می‏رود، دارای آب و هوای سرد و مرطوب است، این تفاوت اقلیمی باعث تنوع زیستی شده است.

امید بحث توجه بیشتر به سایت پیر علیا از منظر گردشگری توسط مراجع ذیصلاح جدی گرفته بشود. یقیناً دفتر نمایندگی میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی دیارمان توجه ویژه‏ای به این سایت داشته و خواهد داشت. همین توجه به طور قطع از سوی فرماندار دیارمان هم اعمال شده و خواهد شد. نماینده دیارمان هم برابر شنیده‏ها با منطقه آشناست و یقیناً مدیران شهر را برای ساماندهی این سایت یاری خواهد کرد.یکی می‏گفت شاید کمربندی کاشمر از جنوب این شهر عبور کند.

اگر این طور باشد می‏توان به تبدیل سریعتر این سایت به منطقه‏ای چند منظوره در عرصه گردشگری امیدوارتر شد. امید به دغدغه‏های اداره محیط زیست و محیط‏بانان خدوم این مجموعه بیشتر از همیشه توجه شود. سرمایه‏گذاری این اداره در این محل در نوع خود ستودنی است. توجه برخی از شهروندان دوستدار محیط زیست در کمک به اداره مذکور و سایت پرورش قوچ و میش اوریال هم ستودنی است. در آینده به بیان ویژگی‏های فون جانوری و فلور گیاهی این منطقه خواهیم پرداخت و سلسله پیشنهاداتی برای بالندگی آن ارائه خواهیم کرد.

 

 

 

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.