گردشگری ادبی؛ بهانه ‏ای برای معرفی کاشمر و ترشیز

اخبار ترشیز
Typography

حمید رضا بی‏ تقصیر

صنعت گردشگری آیتم ‏های مختلفی دارد. از مقوله زیارت تا بحث شکار، از بحث خرید تا سلامت، از طبیعت‏ گردی تا دیدن آثار باستانی از جمله این آیتم‏ها هستند. هر از گاه شاهد طرح یکی از این آیتم ‏ها برای گسترش این صنعت در کاشمر هستیم

تا قبل جدا شدن کوهسرخ از کاشمر، برخی بر آن بودن تا با شعار «زیارت و سیاحت» کاشمر را مطرح کنند. این شعار نوعی بِرند برای گردشگری کاشمر محسوب می‏شد. برخی از سیاسیون هم کاشمر را دومین شهر زیارتی استان و چهارمین شهر زیارتی کشور قلمداد می ‏کردند. این مهم به حدی نهادینه شده که حتی آذین یکی از دیوارهای شهرداری گشت.

از قدیم کاشمر به القابی شهره بود. بافت مذهبی و تعلق خاطر مردم به مسایل دینی باعث شده بود کاشمر به عنوان نجف اصغر و قم ثانی مشهور بشود. این دو لقب اشارت به قدمت حوزه‏های علمیه دیارمان هم داشت. زمانی کاشمر شربتخانه خراسان لقب داشت. این مهم هم اشارت به رونق کشاورزی و باغداری در منطقه و وجود انواع شربت‏ها از سکنجبین تا دوشاب داشت. هر کدام از این القاب اشاره به یکی از آیتم‏های گردشگری دارند. بافت مذهبی بهانه مطلوبی برای توجه بیشتر به گردشگری مذهبی است. وجود حوزه ‏های علمیه می‏تواند برای گردشگری علمی موثر باشند. شربتخانه خراسان هم دلالت بر توان کاشمر در حوزه گردشگری کشاورزی دارد.

البته باید یادمان باشد که این القاب مربوط به دورانی است که هویت تاریخی ترشیز کهن بر دوش کاشمر بود. اینک ترشیز به عنوان حیاط خلوت ابرشهر تاریخی نیشابور و جزوی از قهستان و بخشی از خراسان بزرگ، تقسیم به چهار شهرستان شده است. لابد هر یکی از این شهرستان‏های جدا شده از کاشمر برای خود شعار و بِرندی دارند، که کاشمر ندارد! بگذریم. در این یادداشت به یکی از آیتم ‏های جالب صنعت گردشگری اشاره می ‏شود. آیتمی که کاشمر در آن دارای بضاعت است، به شرط آن که سه شهرستان دیگر هم همراهی کنند. جای گردشگری ادبی در کاشمر و خطه زرخیز ترشیز عزیز خالی است!

گردشگری ادبی، پیوند صنعت گردشگری با میراث ادبی کشور است. از تلفیق این دو مقوله، پدیده‌ای حاصل می‌شود که در ادبیات حوزه گردشگری آن را «گردشگری ادبی» می‌نامند. که روندی رو به رشد در جهان، به‌ویژه در کشورهای توسعه یافته دارد. گردشگری ادبی فعالیتی است که زاییده علاقه به یک نویسنده، اثر یا فضای ادبی یا میراث ادبی یک مقصد است و شامل بازدید از محل تولد و تدفین ادیبان، موزه‌های ادبی و سایر مكان‌های مرتبط با نویسندگان و آثار ادبی و همچنین پیمودن مسیرهایی با مضامین ادبی است. جاذبه‌های گردشگری ادبی معمولا در سه شکل؛ مكان‌های واقعی، مكان‌های خیالی و مكان‌های ساخته شده متجلی می‌شوند.

مكان‌های واقعی با زندگی یک نویسنده ارتباط واقعی دارند و معمولاً محل تولد، زندگی، آفرینش آثار، مرگ و دفن آنها هستند. یوش محل تولد نیما یوشیج، خانه شهریار در تبریز نمونه‌هایی از این گروه هستند. وجود این مكان‌ها برای گردشگران مسجل و انکارناپذیرند. در خطه زرخیز ترشیز می‏توان به دو روستای شفیع‏آباد و طرق به عنوان زادگاه شهاب ترشیزی و کاتبی ترشیزی اشارت کرد. مكان‌های خیالی بیانگر یا تجلی فضای رمان، نمایش‌نامه یا شعر هستند. خیابان‌های دوبلین در اولیس نوشته جیمز جویس، خانه خیالی شرلوک هلمز نوشته سر آرتور کونان دویل، قلعه‌ها، دژها و مكان‌هایی كه در ادبیات كهن ما از آنها نام برده شده از جمله این جاذبه‌ها هستند.

در این رابطه می ‏توان به سرو کاشمر و جایگاه آن در ادب پارسی اشاره نمود. مكان‌های ساخته شده به عمد برای جذب بازدیدکننده خلق شده‌اند. متاسفانه در ترشیز شاهد این مهم نیستیم. که کاش روزی شاهدش شویم. ارتباط با یک چهره یا شخصیت ادبی به مقصد امکان می‌دهد تا دامنه وسیعی از جاذبه‌های موضوعی گردشگری را توسعه دهد. مسیرهای ادبی زیادی برای ترغیب بازدیدکنندگان به دیدن سایت‌های تاثیرگذار در زندگی ادیبان و مكان‌های خیالی‌تر خلق شده‌اند. تمرکز این مسیرها معمولاً بر زندگی این ادیبان است، اما مسیرهایی نیز وجود دارند که خود آثار را تفسیر می‌کنند.

به این گروه می‌توانیم شهر کتاب یا شهر ادبی را نیز بیافزاییم. این مقصدها به ترویج ارتباط خود با نویسندگان یا شخصیت‌های ادبی می‌پردازند. احساس غرور نسبت به وجهه و اعتبار ادبی یک ناحیه می‌تواند حتی شکل یک جشنواره به خود بگیرد. کافی است لیستی از مفاخر و مشاهیر ادبی ترشیز از ظهوری ترشیزی تا شادروان مجتبی عبدالله‏نژاد تهیه شود و حسب مورد اقدام به ایجاد مسیر ادبی، سایت‏های تاثیرگذار و انواع جاذبه‏های گردشگری کرد. کافی است بضاعت موجود در حوزه گردشگری شناسایی شود. روزگاری در سلسله یادداشت‏های از مسئولان دیارمان استدعا کردیم برای آمایش سرزمین کاشمر و ترشیز با محوریت گردشگری کاری بکنند کارستان.

کاش مقوله ایجاد شهر ادبی مورد توجه مدیران ارشد شهرستان‏های ترشیز بزرگ قرار بگیرد. گردشگری ادبی زیر شاخه‌ای از گردشگری فرهنگی است. برخلاف تصور عموم از گردشگری که صرفاً یک امر برای خوش‌گذرانی است. گردشگری ادبی علاوه بر اینکه ساعات مفرحی را برای گردشگر فراهم می‌کند، بر دانش و اطلاعات وی نیز می‌افزاید. به‌نوعی تلفیقی از تفریح و آموزش است. معمولاً گردشگران ادبی کسانی هستند که روزگاری از خوانندگان و علاقه‌مندان آثار شاعران و نویسندگان بزرگ و مشهور بوده‌اند. این علاقه‌مندان برای بازدید از محل زندگی یا محیط و آثاری كه نام آنها در نوشته‌های ادبی آمده است، سفر می‌کنند.

این گردشگران علاقه‌مند هستند که مکان‌هایی را ببینند که  الهام‌بخش شعرها و آثار و نوشته‌های نویسندگان و شعرای موردعلاقه‌شان بوده است.  البته برگزاری جشنواره‌های ادبی یکی دیگر از فعالیت‌های مرتبط با این گردشگری است. راستی در دیار ترشیز جشنواره ادبی داریم؟ وجود مزار شهید مدرس بهانه خوبی برای یک جشنواره ادبی با مدد آستانقدس رضوی و حتی مجلس است! از بضاعت مراکز آموزش عالی متطقه هم می‏توان بهره برد. با گسترش گردشگری ادبی در واقع هویت ملی کاشمر و ترشیز را درخشان‏تر کرده‏ایم. در کنار منافع آنی اقتصادی که این گردشگری دارد، منافع راهبردی و بلند مدتی در زمینه هویت‏بخشی به این خطه اهورایی دارد.

هر کسی که آثار ادبی بزرگان فارسی زبان را بخواند به‌صورت بالقوه می‌تواند یک گردشگر ادبی در ایران باشد. تنها کافی است که تلاش کنیم وی را جذب کنیم. برای این جذب کردن هم نیاز به بستر سازی و دادن نگاهی جدید به گردشگران است. این بخش از گردشگری کشورمان نیاز به سرمایه‌گذاری البته همراه با تحقیق و توجه کارشناسان دارد. سرو کاشمر در اشعار بسیاری از شاعران از فردوسی تا امام خمینی(ره)، از سپانلو تا حمید مصدق می‏درخشد. حتی در رمانی چون «بره گمشده راعی» اثر هوشنگ گلشیری هم به آن اشاراتی شده است. همین درخت بهشتی می‏تواند به تنهایی بخش اعظمی از بار گردشگری ادبی منطقه را بر دوش بکشد.

توجه به گردشگری ادبی در خطه زرخیز ترشیز عزیز حامل منافع متعددی خواهد بود. ایجاد اوقات فراغت لذت‌بخش و سرشار از آموزه‌های گران‌بار از ثمرات این نوع از گردشگری است. آشنا کردن بازدیدکنندگان داخلی و حتی خارجی با مفاخر ادبی و دستاوردهای آنها بسیار مهم است. یادما باشد برخی از مفاخر دیارمان در سایر نقاط مشهور هستند و این بهانه خوبی است تا دوستداران آنان را با زادگاه ادیبان مورد علاقه‏شان آشنا کرد. به عنوان مثال می‏توان به شهرت ظهوری ترشیزی و مومن ترشیزی در هندوستان اشاره کرد.  این گردشگری باعث برانگیختن حس کنجکاوی بازدیدکنندگان از طریق تفسیرهای ارائه شده در مكان‌های مختلف دیارمان می‏شود.

با رونق این نوع گردشگری می‏توان به معرفی تصویری نیرومند و جذاب کاشمر و ترشیز و بیان بازتاب فرهنگ، تمدن و ادب غنی حوزه فرهنگی ایران زمین در کاشمر و ترشیز پرداخت. مواردی از قبیل؛ حفظ نوستالژی جمعی، پاسداری از ارزش‌های هنری و زیبایی شناختی. فروش سوغات منطقه از دیگر تاثیرات وجود این نوع گردشگری خواهد بود. توانمندسازی روانی اجتماعات محلی و پرورش حس افتخار و غرور در آنها نسبت به دارایی‌های فرهنگی و ادبی و تلاش بیشتر جهت نگهداشت، تقویت و افزودن بر این دارایی‌های ارزشمند، با این نوع گردشگری ممکن می‏شود. توانمندسازی اجتماعی جوامع محلی امری ضروری است.

توانمندسازی اقتصادی جوامع محلی از طریق اشتغال‌زایی و خلق ثروت در صورت رونق این نوع گردشگری به عنوان یک هدف باید مطرح باشد. کاش برای رونق صنعت گردشگری دیارمان چند پايگاه تبليغاتی ایجاد شود. پایگاه‏های فعال در عالم واقع و فضای مجازی. کاش با مراکز گردشگری استان و ایران برای هدايت مسافران  به کاشمر و سایر جاهای دیار ترشیز هماهنگی‏های لازم بشود. کاش برگزاري انواع جشنواره‏هاي ادبي و مناسبتي از توجه به سرو کاشمر تا مزار شهید مدرس جدی گرفته شود. سال‏هاست تاکید می‏شود که برای رونق گردشگری در ترشیز باید اقدام به آشنایی ترشیزی‏ها با جاذبه‏های گردشگری دیارشان بکنیم.

اش به فکر طراحي سوغات مرتبط با حوزه ادب کاشمر و ترشیز باشیم. سرو کاشمر در قاب بته جقه حضوری قوی در هنرهای تجسمی دارد. آیا نمی‏توان اشعار ادیبان دیارمان را به صورت تابلو فرش عرضه کرد؟ نمی‏توان نمادی از سرو کاشمر برای فروشبه عنوان سوغاتی تهیه کرد؟ در این میان یادمان باشد هیچکدام از آرامستان‏های دیارمان دارای قطعه هنرمندان و مفاخر و مشاهیر نیست. یادمان باشد کمبود موزه داریم. یادمان باشد هنوز نقشه راه برای رونق گردشگری نداریم. یادمان باشد که زود دیر می‏شود. یادمان باشد که نسل‏های آتی امروز ما را به قضاوت خواهند نشست. امید به خود آییم. آمین.

 

 

 

 

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.