شورای ششم و دغدغه ‏ای به نام حاشیه‏ نشینی

اخبار ترشیز
Typography

رضا فدافن

حسین‏ آباد، پیشانی ناآباد شهر

چندی پیش  خبر تخریب چند مجموعه غیرمجاز در منطقه حسین ‏آباد نقل فضای مجازی بود. در یک فرایند قانونی به یک رخداد غیرقانونی رسیدگی شده بود. ساخت و سازهای غیرقانونی در نقاط حاشیه‏ نشین از دیرباز وجود داشته و خواهد داشت. در سفر استاندار فعلی در بهمن سال گذشته به کاشمر به بحث حاشیه‏ نشینی در دیارمان هم اشاراتی شد

و تصمیماتی هم گرفته شد که امید عملیاتی شود. باید به این پدیده به‏ طور علمی  و مبتنی بر واقعیات موجود برخورد کرد. در جاهای مختلف شهرمان شاهد این پدیده هستیم. ولی وضع منطقه حسین‏آباد مشهورتر و مشهودتر است.

چرا که این منطقه در شمال شهر قرار گرفته است. در نقطه ‏ای که ورودی شهر است. منظر شهر است. در حاشیه بولوار مشجر و باصفایی قرار دارد. وجودش شفاف کننده تضاد دوسوی بولوار است. وصل به باغاتی است که تا جوار مجموعه سیاحتی زیارتی سید مرتضی (ع) ادامه دارند. چه بسا بتوان با یک برنامه‏ریزی این منطقه را تبدیل به مجموعه‏ ای زیبا و شکیل و جذاب و قطب گردشگری کرد. کافی است از یک مجموعه فعال در عمران و آبادانی نقاط نیازمند کشور نظیر بنیاد برکت و بنیاد مستضعفان و حتی آستانقدس رضوی مدد گرفت.

حاشیه ‏نشینی چیست؟

حاشیه‌نشینی به آن سنخ از زیست شهری اطلاق می‌گردد، که در حومه شهرها، تعدادی خانوار بد مسکن، یک مرکز جمعیتی یا شهرک مانندی را به وجود آورند. حاشیه نشینی یک پدیده اجتماعی است، این پدیده اختصاص به عصر فعلی نداشته و ریشه در ادوار و اعصار گذشته دارد و هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه وجود داشته و دارد . پدیده حاشیه نشینی در ایران نیز همانند اکثر کشورهای در حال توسعه تا حدود زیادی ریشه در مهاجرت وعوامل دافعه و جاذبه روستایی- شهری دارد. فقدان و کمبود امکانات رفاهی و خدماتی فرآیند مهاجرت را تشدید کرد و حاشیه نشینی پدیدار شد.

براساس مطالعات سازمان ملل؛ حاشیه نشینی و آلونگ نشینی چالش اصلی هزاره سوم خواهدبود. مناطق حاشیه نشین و موارد مشابه آن؛عموماً غیرقانونی هستند. غالباً خلق الساعه می باشند و از مواد و مصالح مختلف ساخته شده‏اند. معمولاً به وسیله‏ خود ساکنان احداث شده‏اند. فاقد خدمات شهری اولیه مانند؛ راه آسفالته، برق و سیستم دفع فاضلاب هستند. توسعه‏ آنها بدون برنامه ‏ریزی و اغلب به صورت اتفاقی صورت می‏گیرد. مکان گزینی آنها اغلب در لبه‏ های شهری، حواشی خطوط آهن و بزرگراه ‏ها و یا زمین‏های خالی از سکنه ‏ای که در مجاورت مناطق مرکزی شهرها قرار دارند، صورت می‏گیرد.

چند ویژگی مناطق حاشیه‏ نشین

معمولاً در مناطق نامناسب شهری (مانند: زمین‏های ناهموار، حواشی کارخانجات، در مجاورت زمین‏های رها شده و بلااستفاده) تشکیل می شوند. جمعیتی متراکم دارند و از خانواده ‏های پرجمعیت تشکیل شده است. ضعف مدیریت شهری بالاخص در امر هدایت، رهبری، هماهنگی ، نظارت و کنترل و برخوردهای غیر اصولی در پذیرش و یا رد سکونت‏های حاشیه شهرها و سوء استفاده گروه‏های ذینفع محلی باعث تشدید مشکلات حاشینه نشینی و افزایش جرائم مختلف در این راستا شده است. عمده ترین نماد حاشیه نشینی سیمای نامطلوب آن است که احساس و وجدان و دیدگان آدمی را می آزارد.

 گذرگاه ها ومعابر پرپیچ ‌وخم و کم عرض بوده و معمولاً راه دسترسی خودروهای امداد اعم از؛ آتش‌نشانی، اورژانس و پلیس در مواقع بروز حوادث و خطرات وجود ندارد. حاشیه‏نشین‏ها فاقد بهداشت عمومی و خصوصی در حد واندازه استانداردها هستند. اقدام علیه بهداشت عمومی و محیط زیست در چنین مناطقی شایع است. انباشت زباله‏ها و عدم جمع آوری آنها، جریان فاضلاب منازل در کوچه‏ها و عدم دفع بهداشتی آن، آلودگی‏های صوتی و آلودگی هوا و غیره در این محلات مشهود است. اکثر خانواده های حاشیه نشینی شغل رسمی برای تامین معاش خود ندارند.

حاشیه‏نشینی و انواع آسیب‏ها

ساکنان این مناطق عموماً فاقد مهارت وتخصص و سرمایه گذاری می باشند، لذا به مشاغل کاذب روی می‏آورند. در مناطق حاشیه ‏شین خرده فرهنگ‏های مختلفی مشاهده می‏شود. این فرهنگ‏ها بسیار دیر جذب فرهنگ ‏ای شهری می‏شوند . این امر و نیز فقر فرهنگی افراد، امکان نفوذ از نظر فرهنگی و اجتماعی را در آنها برای اجرای برنامه‏های مختلف اجتماعی، چون بهداشت مشکل می‏کند.

عواملی نظیر؛ فقر، بیکاری، فقدان برنامه صحیح جهت پر کردن اوقات فراغت، نابرابری های اقتصادی و اجتماعی و در دسترس بودن مواد مخدر از جمله دلایل گرایش به اعتیاد می باشند. متاسفانه این موارد معمولاً در مناطق حاشیه نشین قابل رؤیت است و بدین جهت اعتیاد به مواد مخدر در بین جوانان این مناطق و همچنین خرید و فروش مواد افیونی روز به روز افزایش می‌یابد.  آسیب‏های اجتماعی، آسیب‏های فرهنگی ،آسیب‏های فیزیکی ،آسیب‏های اقتصادی، آسیب‏های سیاسی و آسیب‏های امنیتی از عمده‏ترین آسیب‏های حاشیه نشینی هستند.

حاشیه‏نشینی و نگاهی به یک غائله

در غائله نهم خرداد ماه سال 1371مشهد شاهدیم که؛ به دلیل ساخت و سازهای غیر مجاز (آسیب های فیزیکی) توسط حاشیه نشینان و عدم توجه به اخطارهای قانونی نهادهای ذیربط و افزایش بی‏رویه این ساخت و سازها که باعث افزایش مطالبات اجتماعی، فرهنگی و ... ساکنین حاشیه شهرمشهد گردیده بود، مسئولین شهری بر آن شدند که بدون در نظر گرفتن تبعات سوء برخورد قهری با این موضوع و ارائه امکانات اولیه جهت آسایش حاشیه‏نشینان و ایجاد بستر مناسب، تصمیم به قلع و قمع ساخت و سازهای غیر مجاز بگیرند.

این تصمیم نابخردانه با توجه به عدم هماهنگی و تبادل نظر با نهادهای مرتبط بالاخص نهادهای امنیتی موجب سلسله ناآرامی‏های شد (آسیب‏های اجتماعی ). این موضوع متاسفانه با سوءاستفاده افراد و گروه‏های فرصت‏طلب و غارتگر (آسیب‏های امنیتی) مواجه و در پی آن  در مدت زمان بسیار کوتاهی یک ناامنی کوچک محلی به علت عدم درایت و اقدامات نامناسب (تیراندازی یک مامور و زخمی شدن یک دانش‏آموز) به یک بحران امنیتی، اجتماعی بزرگ تبدیل گردید، تا جایی که چندین مرکز اقتصادی (بانک‏ها، مراکز تجاری و ...)، فرهنگی مورد آتش‏سوزی و تخریب قرار گرفت(آسیب های اقتصادی).

شورای ششم و ضرورت توجه به حاشیه‏نشینی

در غائله مورد اشاره عدم پیش‏بینی‏های لازم از سوی متولیان در زمان مهار این واقعه منجر به طولانی‏تر شدن آن گردید .متاسفانه به علت عدم برخورد علمی، متفکرانه و مطابق با استانداردهای مدیریت بحران، تعداد زیادی از افراد جامعه و خانواده آنان متحمل صدمات جبران ناپذیری شده‏اند. آینده‏نگری یقیناً دغدغه نهادها و ارگان‏ها و ادارات و سازمان‏های ذیربط بوده و هست. با این همه به عنوان یک شهروند دارای دغدغه، از ایشان استدعا می‏شود نگاهی همه جانبه به پدیده حاشیه‏نشینی در کاشمر معطوف شود. گاهی زود دیر می‏شود. بهتر است تحقیقات عمیقی در باره ابعاد این موضوع در کاشمر انجام بشود.

لازم است این تحقیقات با نگاهی بومی باشد. مطلوب است مشکلات مربوط به این پدیده با توجه به همه آسیب‏های احتمالی  رصد شود. در مورد حسین‏آباد این مهم باید سریع‏تر مدنظر قرار بگیرد. حضور شش کوهسرخی در شورای ششم این توقع را ایجاد می‏کند که ایشان بیشتر دغدغه حسین‏آباد را خواهند داشت. به این گزاره احتمال انتخاب یک شهردار کوهسرخی را اضافه بکنید. بایسته است به پدیده حاشیه‏نشینی بی هر حب و بغضی توجه بشود. امید شورای ششم دیارمان فارغ از هر وابستگی و دلبستگی، همه شهر را به یک چشم بنگرند و خادم همه شهروندان باشند. آمین.

 

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.