کاشمر و تداوم غفلت از شناسایی مشاهیر و مفاخر ترشیز کهن

اخبار ترشیز
Typography

حمیدرضا بی تقصیر 

برای بزرگداشت مشاهیر و مفاخر دیارمان چه کردیم؟ به نظرم سئوال سختی است. و باز به نظر این کمترین برای بزرگداشت ایشان هیچ کاری نکرده‏ ایم. ابتدای این یادداشت اجازه بدهید نگاهی به معنای دو کلمه مشاهیر و مفاخر داشته باشیم. مشاهیر جمع ِ مشهور است

و مجازاً به معنی بزرگان و ناموران، مردمان مشهور و معروف و شناساست. مفاخر جمع مفخرة است. یعنی آنچه که باعث فخر است مصدر آن مفاخرت به معنی فخر کردن یا نازیدن به چیزی است. مفاخر؛کسانی را در بر می ‏گیرد که کارها و دستاوردهایی که باعث افتخار یک ملت و جامعه است، را انجام داده باشند.

جسارتاً هیچ بانک اطلاعاتی برای آشنا شدن با مشاهیر و مفاخر کاشمر در مثلاً صد سال اخیر نداریم. حتی برای آشنا شدن با مشاهیر و مفاخر چهل سال اخیر هم بانک اطلاعاتی نداریم. چرا نداریم؟ مدت‏ها پندار نگارنده بر آن بود که به علت وجود نیروهای مدیریتی غیر بومی این مهم محقق نشده است، ولی متوجه شد نیروهای مدیریتی بومی هم بر این مهم دلی نسوزانده ‏اند. شاید فرد یا افرادی در مقطعی شعاری دادند و همتی کردند، ولی این شعار و همت منجر به تشکیل یک بانک اطلاعاتی نشده است. یادمان باشد شناخت مشاهیر و مفاخر از منظر یک سرمایه اجتماعی باعث ارتقای هویتی ما و دیارمان می‏شود.

معرفی مشاهیر و مفاخر به نسل جدید و آتی، باعث الگوسازی و ایجاد تعلق به زادگاه می‏شود. هریک از ما بسته به باورهامان چند فرد مشهور و باعث افتخار دیارمان را در حوزه‏ های مختلف می شناسیم، نگاهی به این مشاهیر و مفاخر اعم از متأخر و یا متقدم داشته باشید، به جز شما چند نفر دیگر با ایشان آشنا هستند؟ چند نفر از اهالی محل تولد آنان اعم از شهر یا روستا، از وجود آنان و خدمات ایشان باخبرند؟ آری سئوال سختی است. در این زمینه تقریباً غرق  فقر دانایی هستیم. در تاریخ کاشمر و ترشیز و حتی نیشابور و خراسان و ایران با نام‏های مواجه هستیم که حسب پسوندی که دارند، مشخص می‏شود زاده این خطه هستند. از ایشان فقط نامی مانده است.

تحقیقی در باره زیست و زندگی و دستاوردهای ایشان نکردیم. نگارنده از شماره یک این نشریه تاکنون هر از گاه بحث آشنایی با نخبگان، مشاهیر و مفاخر این دیار را مطرح کرده است و حسب ضرورت افرادی از فاضل ترشیزی تا دکتر شمس شریعت تربقان، از مسلم ناصری تا شهید علی عاصمی و چندین نفر دیگر را معرفی کرده است، ولی باور دارد این معرفی نَمی از یَم نیست و باید کاری کارستان برای این مهم صورت بپذیرد. ایجاد بانک اطلاعاتی مشاهیر و مفاخر صد ساله اخیر  کاشمر و ترشیز کاری سخت نیست. کافی است کارگروهی تشکیل شود و با مدد فرمانداری کاشمر و سایر فرمانداری‏های ترشیز تحقیقات شروع بشود.

کاش اصحاب صنعت دیارمان در کنار مراکز آموزش عالی و ادارات آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی و خیرین و نیک‏اندیشان خطه زرخیز ترشیز عزیز، حامی این کارگروه باشند. لازم است ابتداء یک تعریف از  مشاهیر و مفاخر مشخص شود و بر اساس آن محققان بومی عضو این کار گروه با مراجعه به کتابخانه‏ها و مراکز اسناد و آرشیو و بایگانی ادارات و نهادها، اطلاعات لازم را در باره اسامی و نام‏های مشاهیر و مفاخر اخذ کنند. در باره معاصرین می‏توان به آرشیو صدا و سیما در رده استانی و ملی مراجعه کرد. حتی می‏توان با افراد آشنا با مشاهیر و مفاخر مصاحبه کرد.

اطلاعات حاصل یک گنج خواهد بود. گنجی که می‏تواند منبع الهام بخش تألیف انواع کتاب‏ها باشد. مرجعی برای نگارش چندین نمایشنامه و فیلمنامه و برنامه رادیویی و تلویزیونی باشد. بهانه‏ای برای انواع کارهای هنری از هنرهای نمایشی تا نگارش داستان باشد. حتی کمیسیون نامگذاری شوراهای اسلامی شهرها و روستاهای کاشمر و ترشیز می‏تواند از این بضاعت برای نامگذاری جاهای مختلف بهره ببرد. می‏توان سردیس و تندیس اینان را در جاهای مختلف نصب نمود. می‏توان باغ موزه مشاهیر و مفاخر هر شهرستان ترشیز را در مراکز این شهرستان‏ها بنیان نهاد. کافی است برای این کارگروه نقشه راهی تهیه شود. نگارنده تاکیدش بر صد سال اخیر است.

مهم همان تبیین نقشه راهست. باید بدانیم چه فرد یا افرادی را باید مشاهیر و مفاخر بدانیم. در این راه باید بی‏حُب و بُغض بود. مثلاً خاندان اقبال در اواخر دوره پهلوی اول به لطف همکاری‏شان با خاندان علم بیرجند، دارای مقام و موقعیتی در آستانقدس رضوی بودند. به نحوی که عبدالوهاب اقبال لقب مقبل‏السلطنه را دریافت کرده بود. فرزند وی منوچهر به لطف درمان محمد رضا پهلوی در حضور رضاخان، مدارج ترقی را تا نخست وزیری طی کرد. وی قریب یک و نیم دهه زمامدار شرکت ملی نفت ایران تا زمان فوتش در پاییز 1356 بود. او و برادرانش از شخصیت‏های مطرح دوره پهلوی دوم محسوب می‏شوند.

منوچهر اقبال ریاست دانشگاه تهران را هم بر عهده داشت. آیا او از جمله مشاهیر و مفاخر کاشمر و ترشیز محسوب می‏شود؟ تاکید می‏شود که حُب و بُغض باید به کناری گذاشته بشود. آیا عمیدالملک کندری، ورای مذهب و منش و جایگاهش یکی از مشاهیر و مفاخر دیارمان است؟ شیخ احمد جام از این منظر چه جایگاهی دارد؟ هر چه هست لازم است تعاریفی ارائه گردد. مطالعاتی انجام شود. این همه همانطور که عرض شد اعتباراتی می‏خواهد. در تاریخ صفویه شاهد بعض نام‏های متعلق به این دیار هستیم که در بقای سلطنت صفویه کارهایی کردند. آیا ایشان هم از مشاهیر این دیارند؟

در دوره قاجار شاهد استیلای خاندان میش‏مست بر خطه زرخیر ترشیز هستیم. در باره این خاندان چه تصمیمی باید گرفت. خلیل خان میش‏مست بانی شهر خلیل‏آباد بر اراضی خارزنج است. از این قبیل اشخاص بسیارند. و این در حالی است که برای بعضی نظیر علمای ترشیزی‏الاصل نظامیه نیشابور باید تعبیر مشاهیر و مفاخر را به کار برد. برخی از مهاجران ترشیزی‏الاصل در سرزمین‏های مختلف دارای اشتهار و شهرت فراوانی هستند. مثلاً ظهوری ترشیزی در هندوستان دارای ارج و قربی خاص است. شناسایی این متأخرین و متقدمان را باید یک وظیفه بدانیم. یادمان باشد در تاریخ از کاشمر و ترشیز به عنوان خطه‏ای عالم‏خیر یاد شده است.

مشاهیر و  مفاخر يک منطقه رابطه‏اي مستقيم با هويت و خودباوري آن دیار دارند. اینان افراد يا پديده‏هايي هستند که مي‏توان به آنها افتخار کرد و به عبارتي مايه فخر و مباهات هستند. در فرازهای قبلی این یادداشت خواندیم که؛ مهمترين بُعد کارکردي شناخت مشاهیر و مفاخر بُعد هويتي آنهاست. شايد ابعاد تخصصي و حرفه‏اي يک شخصیت علمی یا هنری و فرهنگی به عنوان یک مفخره و فرد مشهور، تنها براي علاقه‏مندان و متخصصان آن حوزه قابل اهميت باشد، اما بُعد هويتي ایشان مي‏تواند موجب ارتقاي فرهنگ عمومي و اعتلاي هويت قومي و ملي در گستره‏اي وسیع‏تر باشد.

این اقدام نقش مهمی در ایجاد ظرفیت‌های جدید در جامعة مستعدان دارد. بایسته است که باور کنیم؛ تکریم مفاخر اهمیت بالایی در الگوسازی برای نسل‌جوان جامعه و در نتیجه هدایت آنان به سمت خدمت‌رسانی به جامعه دارد.ت لاش برای معرفی مشاهیر و مفاخر، یکی از بهترین روش‌هایی است که می‌توان سبک زندگی ایرانی و اسلامی و فرهنگ بومی و محلی را به مردم به خصوص قشر جوان معرفی کرد. این امر نقش بسزایی در توسعه فرهنگی و جلوگیری از به فراموشی سپردن آنها دارد. امید این پیشنهاد در دستور کار شورای فرهنگ عمومی شهرستان کاشمر و خطه زر خیز ترشیز عزیز قرار بگیرد. آمین.

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.