معضل حاشیه نشینی؛ ریشه ها، پیامدها و راهکارها

اخبار ترشیز
Typography

دکتر حسن اعمی 

یکی از معضلات اصلی که در بخش شهرنشینی امروز گریبان اکثر شهرها را گرفته است معضل حاشیه نشینی است. طبق آمار رسمی در سال ۹۶ حدود ۴۰ درصد از جمعیت شهری کشور حاشیه نشین و بد مسکن بوده اند که با توجه به افزایش سرسام آور قیمت مسکن و مصالح ساختمانی این آمار در سال ۹۹ به ۴۵% افزایش یافته است

طبق آماری دیگر در حال حاضر ۱۱ میلیون نفر حاشیه نشین در کشور وجود دارد. حاشیه نشینی در واقع به علت خشکسالی در روستاها و پایین آمدن میزان درآمد سرانه در این مناطق و مهاجرت به شهرها توسط ساکنین روستاها و در ادامه بالا بودن قیمت مسکن و زمین در کالبد اصلی شهر و نبودن فرصت‌های مناسب شغلی در روستاها شکل گرفته است. از آنجا که اکثر مناطق حاشیه نشین خارج از محدوده شهری و طرح های جامع و تفضیلی هستند لذا افرادی که در این مناطق از روی اجبار اقدام به ساخت و ساز می کنند نمی‌توانند مجوز پروانه ساختمانی را از شهرداری اخذ کنند و لذا قاعدتاً بافت شهری این مناطق بدون مجوز و خارج از برنامه ریزی رسمی و قانونی توسعه شهری(طرح جامع و تفصیلی ) شکل میگیرد. از آنجا که برخورداری از امتیازات آب برق و گاز منوط به کسب مجوز از شهرداری است لذا هرکدام از ساکنین این  مناطق هنگام مراجعه به شهرداری با این جمله معروف مواجه می شوند که منطقه شما خارج از محدوده خدماتی می باشد همین مسئله باعث می شود که از روی اجبار ساکنین این مناطق اقدام به استفاده از انشعابات غیر قانونی از همسایه های خود کرده و با بالا رفتن مصرف انرژی و از آنجا که قیمت  حامل‌های انرژی پلکانی می باشد هزینه های گزافی را بابت برخورداری از این خدمات اولیه زندگی پرداخت می‌کنند و این خود عاملی در جهت گسترش فقر در این مناطق می باشد.

یکی دیگر از معضلات اصلی که افراد حاشیه نشین با آن مواجه هستند پایین بودن امکانات حمل و نقل اولیه عمومی است مسئله وقتی درد آور تر میشود که به علت نبود زیرساخت های لازم از قبیل آسفالت در کوچه های این مناطق، حتی مسافربرهای شخصی و یا تاکسی های سطح شهر هم حاضر نیستند با قیمت بالا در این مناطق تردد کنند به گونه ای که ساکنین مناطق هر روزه باید چند کیلومتر پیاده روی داشته باشند تا بتوانند خود را به وسیله حمل و نقل عمومی برسانند و این مسئله در گرمای زیاد تابستان یا سرمای شدید زمستان باعث بروز مشکلات بیشتری برای ساکنین این مناطق شده است .

حتی در برخی از مناطق محلی شهرستان به علت استفاده از نفت در سیستم گرمایشی منازل با مشکلات دیگری از قبیل فوت و یا معلولیت کودکان نیز مواجه بوده ایم.

ساکنین مناطق اکثراً از قشر ضعیف و کارگر جامعه،مقید به مسائل مذهبی و آرمان‌های انقلاب بوده و اکثراً بالاترین میزان مشارکت در انتخابات را نیز دارا هستند لذا پر بیراه نیست اگر توقع برخورد مناسب تر از سوی مسئولین شهری را در جهت رفع معضلات و مشکلات خود داشته باشند.

اما رفع مشکلات این مناطق نیازمند یک اراده سیاسی و عزم ملی نزد دولت، وزارت خانه ها و سایر ارگانها است که به کمک شهرداری ها بروند و معضل حاشیه‌نشینی را حل کنند چرا که شهرداری ها متولیان اصلی ساماندهی به معضلات حاشیه‌نشین ها هستند اما به دلیل بودجه‌های محدود و بحران های مالی و پولی نتوانستند در زمینه ساماندهی این جمعیت حاشیه نشین موفق عمل کند . بعضاً در شهرهای کوچک از سوی برخی از شهرداری ها نگاههای سیاسی و تبعیض آمیز و قومیتی به این حاشیه نشین ها شده که باعث بروز مشکلات بیشتری برای ساکنین این مناطق شده است . اتخاذ سیاست های اقتصادی مناسب از جمله توانمندسازی بانوان این مناطق،ایجاد اشتغال و حذف بروکراسی ها و فساد های سیستماتیک،شفافیت در امور مسکن،کاهش تورم و گرانی در بخش مسکن،ساخت مسکن برای تهی دستان و ساخت مسکن اجتماعی،سرمایه گذاری برای توسعه زیرساخت ها چون مدارس و پارک ها،اجرای برنامه های کارآفرینی و اعطای تسهیلات خود اشتغالی برای بانوان میتواند قسمت اعظم مشکلات حاشیه نشین ها را حل کند.

در همین زمینه در راستای اجرای ماده ۱۶قانون حمایت از احیا،بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده شهری (مصوب ۱۳۸۹) با همکاری وزارت راه و شهرسازی ،وزارت کشور ،سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری و شورای عالی استانها (سند ملی راهبردی ،احیا و بازسازی و نوسازی بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری ) در شهریور ۱۳۹۳ به تصویب رسید .

این در حالی است که رهبر. معظم انقلاب برای اولین بار در آبان ماه ۱۳۹۴ با احضار روسای سه قوه و مسوولین مربوطه تذکرات و دستورات لازم  در خصوص موضوع حاشیه نشینی را ابلاغ کردند .

آنچه مسلم است این است که با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری و عزم و اراده مسوولین جای امیدواری هست که موضوع حاشیه نشینی در آینده ای نزدیک به شفافیت برسد به طوری که این جمعیت به صورت مطلوب و مشخص از حقوق لازم برخوردار شوند .

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.