زیبا صدایم کن

اخبار فرهنگی
Typography

محسن خیابانی 

وقتی از رمان نوجوان صحبت می‌کنیم بلافاصله انبوهی از آثار فانتزی، وحشت و علمی-خیالی به ذهنمان خطور می‌کنند که از نشرهایی مثل پرتقال و هوپا برای نوجوانان عرضه می‌شوند، در حالی که بخش مهمی از ادبیات کودک و نوجوان دنیا را آثار رئالیستی (واقع‌گرا) تشکیل می‌دهند و برخی نویسندگان برجسته‌ی این گروه سنی، صرفاً در حوزه‌ی ادبیات واقع‌گرا قلم زده‌اند.

این سخن نافی ارزش‌های ادبیات خیالی برای نوجوانان نیست بلکه تلاش دارد به مقابله با تلقی‌ای اشتباه، برخیزد. در چند سال گذشته، داستان‌های خیالی نوجوانانه در ایران، رشدی بی‌منطق و سرطانی داشته‌اند حال‌آن‌که غالباً کپی دست چندم آثار مشابه غربی بوده‌اند و اقتضائات فرهنگ ما و شرایط مختص به نوجوان ایرانی را نادیده گرفته‌اند.

فرهاد حسن‌زاده از پرکارترین نویسندگان حوزه‌ی کودک و نوجوان در ایران محسوب می‌شود ولی پرکار بودنش، عمدتاً سدی برای خلق آثاری ارزشمند نبوده است.  او در حوزه‌ها و ژانرهای مختلفی دست به خلق آثاری ارزشمند زده ولی عمده‌ی داستان‌های برجسته‌اش، واقع‌گرا بوده‌اند. این نویسنده تاکنون موفق شده به لیست نامزدهای نهایی جایزه‌ی هانس کریستین اندرسن راه یابد (که به‌نوعی نوبل ادبیات کودک و نوجوان محسوب و گاه نوبل کوچک نامیده می‌شود).

زیبا صدایم کن یکی از شاخص‌ترین و زیباترین آثار حسن‌زاده است که هرچند به‌عنوان رمان نوجوان چاپ شده ولی خواندنش برای بزرگسالان هم می‌تواند به‌شدت جذاب باشد زیرا رنج‌های بزرگسالان را در کنار مشکلات نوجوانان خوب توصیف کرده است و هم‌ذات‌پنداری طیف گسترده‌ای از مخاطبان را برمی‌انگیزد. از دیگر سو، با وجود داشتن شخصیت اصلی دختر و توصیف مشکلات خاص دختران نوجوان، باز هم بخش مهمی از مصائب شخصیت اصلی مربوط به گروه سنی او می‌شود و کتاب از این نظر هم برای جلب نظر خوانندگان پسر، مشکلی ندارد.

جذابیت‌های زیبا صدایم کن از اسم جالب و دارای ابهامش آغاز می‌شود و تا پایان ادامه می‌یابد. داستان درباره دختر نوجوان پانزده ساله‌ای به نام «زیبا»ست که در مؤسسه‌ای زیر نظر بهزیستی زندگی می‌کند. از پدر زیبا در آسایشگاهی روانی مراقبت می‌شود و مادرش که از پدر طلاق گرفته، ازدواج مجدد کرده است. زیبا در روز تولدش به ملاقات پدر می‌رود و به درخواست پدر، زمینه‌ی فرار او را از آسایشگاه روانی فراهم می‌کند. بخش اعظم ماجراها را پرسه‌زدن‌های پدر و دختر در شهر تهران تشکیل می‌دهد و در همین حین، نویسنده آن‌چه را که در گذشته میان دختر و پدر رخ داده، با جزئیات کافی و در عین حال موجز تشریح می‌کند تا مناسبات فعلی شخصیت‌ها را در زمان حال، به‌خوبی درک کنیم.

برعکس داستان‌های فانتزی و وحشت نوجوانان که عمدتاً حجیم، طولانی و چندجلدی هستند، آثار واقع‌گرای این رده‌ی سنی حجم کمی دارند و زیبا صدایم کن هم از این قاعده مثتثنی نیست ولی در عین حال می‌تواند مثال خوبی باشد که چرا داستان‌های نوجوانانه‌ی واقع‌گرا، باوجود حجم معمولاً کم‌شان، نمی‌توانند بهانه‌ای برای کم‌کاری در شخصیت‌پردازی و فضاسازی داشته باشند. حسن‌زاده در شخصیت‌پردازی زیبا و پدرش موفق است و به تیپ‌سازی خوب از دیگر افراد داستان اکتفا کرده تا بتواند همچنان روی مصائب دو شخصیت اصلی متمرکز بماند و داستانش را هم الکی شلوغ نکند. این رمان جزء قطورترین آثار نویسنده‌اش نیست ولی همواره یکی از کامل‌ترین آثارش تلقی می‌شود.

نثر در زیبا صدایم کن متناسب با مخاطب اصلی، پیچیده‌ نیست ولی ربطی به نگارش شتاب‌زده و پر از اشتباه اغلب رمان‌های نوجوان تألیفی – و صد البته ترجمه- ندارد. جملات به‌ندرت بیشتر از یک خط طول می‌کشند و توصیفات نویسنده چه از ظاهر آدم‌ها و اماکن و چه تفکرات و احساسات شخصیت‌ها ملموس و مؤثر است و از این رو می‌تواند نمونه‌ای از نثر ساده و سالم برای نوجوانان باشد.

فضای داستان تلخ و غم‌بار است ولی نویسنده روزنه‌ی امید را رو به زیبا (و خواننده) نمی‌بندد. زیبا صدایم کن بدون افتادن در دام شعار و رنگ و بوی سفارشی، به مصائب کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست می‌پردازد و بر آن است که نگاهی با محبت و نه ترحم‌انگیز به این نوجوانان داشته باشیم.

 اگر پی یک رمان کم‌حجم، خوش‌خوان و خوب هستید، زیبا صدایم کن را صدا کنید! این کتاب توسط نشر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به بازار عرضه شده و تاکنون به چاپ هفتم رسیده و به زبان‌های انگلیسی، ترکی استانبولی و ارمنی، ترجمه شده است.

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.