رفاقت به سبک فوتبال

ادبی
Typography

محسن خیابانی

داوود امیریان نویسنده‌ای شاخص در حوزه‌ی طنز نوجوان است اگرچه او در آثار دیگرش هم موفق بوده و کتاب موضوع بحث این یادداشت هم تمام‌قد بین آثار طنز او جا نمی‌گیرد. امیریان در سال ۱۳۴۹ در کرمان متولد شد. او از سال ۶۹ نویسندگی را با نوشتن خاطراتش از جبهه آغاز کرد.

برخی او را -که در زمره نسل اول نویسندگان دفاع مقدس قرار می‌گیرد- جزو ۵ نویسنده برتر جنگ تحمیلی می‌دانند. امیریان را باید اولین کسی دانست که پتانسیل‌های فضای دفاع مقدس را برای داستان طنز کشف کرد و به‌شکلی موفقیت‌آمیز به کار برد. وی تاکنون موفقیت‌های زیادی در کسب جوایز ادبی داشته از جمله دریافت نشان درجه یک هنر در سال 1399 در رشته داستان‌نویسی از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. فرزندان ایرانیم، رفاقت به سبک تانک، گردان قاطرچی‌ها، کودکستان آقا مرسل و جام جهانی در جوادیه از شاخص‌ترین کتاب‌های امیریان هستند. جام جهانی در جوادیه اولین بار در سال 1383 چاپ شد و خیلی زود به چاپ‌های بعدی رسید. منتقدان از کتاب استقبال کردند ولی با گذشت زمان، نقدهای منفی بر آن، افزایش یافت.

خلاصه داستان: سیاوش یکی از بچه‌های محله‌ی جوادیه تهران است. او به‌خاطر تسلط خوبش بر زبان انگلیسی به الکس هیوارد، فرزند سفیر کانادا در تهران، فارسی یاد می‌دهد. سیاوش همراه با دوستانش یک دوره مسابقات فوتبال در جوادیه برگزار می‌کند. الکس وقتی از این مسابقات باخبر می‌شود، تیمی از بچه‌های کانادایی را برای این مسابقات معرفی می‌کند. پس از مدتی، فرزندان کارمندان سفارت‌خانه‌ی کشورهای دیگر هم به مسابقات ملحق می‌شوند: اسپانیا، ایتالیا، ژاپن، چین، سوئیس، آرژانتین، برزیل و ... . عرب‌های کوچه‌ی مروی و نوجوان‌های کارگر افغانستانی هم تیم‌های خودشان را معرفی می‌کنند. به‌تدریج یک جام جهانی کوچک با حضور نوجوانان کشورهای مختلف در جوادیه برپا می‌شود ولی این تازه شروع مشکلات سیاوش و دوستان اوست... .

در «جام جهانی در جوادیه» فصل‌های کوتاه و گریز از توصیفات خسته‌کننده، منجر به داستانی خوش‌خوان و پرکشش شده است. تمرکز روی محله‌ی جوادیه و مناسبات و مشکلات نوجوانان این محله جنوب شهر تهران، به‌خوبی صورت گرفته است. نویسنده طیف متنوعی از شخصیت‌های نوجوان را در حجمی نسبتاً کم خلق کرده و شخصیت‌های اصلی همچون توده‌ای یک‌شکل و بی‌هویت به‌نظر نمی‌رسند. کتاب، در توصیفات مرتبط با این نوجوانان و خانواده‌هایشان، سرشار از احساسات لطیف و همدلی‌برانگیز است.

بزرگترین جنبه‌ی مثبت این رمان نوجوانانه، نثر سالم و پخته‌ی آن است. نثری که می‌توان سهل ممتنع قلمدادش کرد. این اثر الگویی مناسب است تا نوجوانان بیاموزند متن ادبی لزوماً با استفاده از واژگان دشوار و نامأنوس خلق نمی‌شود. دیالوگ‌نویسی بین شخصیت‌های نوجوان که گاهی به موقعیت‌های خنده‌داری منجر شده است، نشان از آشنایی نویسنده با مخاطبانش و فضای رفاقتی بین آن‌ها دارد، ضمن این‌که بدون تبعیت از زبان گفتار، به آن نزدیک شده است.

توصیفات مربوط به مسابقات فوتبال واضح و جذاب است ولی لزوماً به بهترین بخش‌های کتاب منجر نشده‌اند. شاید به این دلیل که با فوتبال مواجهیم. ورزشی که پتانسیلش برای اتفاقات گوناگون و غافلگیری در حین مسابقاتش آن را به محبوب‌ترین ورزش جهان تبدیل کرده است ولی شرح مسابقات فوتبال در این کتاب، چیده‌ شده و حسابگرانه‌اند تا به نتیجه مطلوب نویسنده بیانجامند.

نویسنده، نوجوانان کشورهای دیگر را به کم‌خطرترین شکل ممکن توصیف می‌کند. از الکس هیوارد که جزء شخصیت‌های اصلی است تا توضیحات کلی درباره تیم‌های خارجی، نویسنده از خلق چالشی جدی بین نوجوانان کشورهای مختلف سر باز زده که تا حد زیادی به حساسیت‌های احتمالی‌ای برمی‌گردد که رفتن داستان به سمت و سویی دیگر می‌داشت. از طرفی دیگر نویسنده در این بخش موفق شده تا به مفهومی جالب برسد: نوجوانان مناطق مختلف جهان خیلی شبیه یکدیگر هستند و در رفاقت و یکدلی موفق‌ترند تا بزرگ‌ترهایشان.

بعد از تیم ایران، بیشترین تمرکز ممکن روی تیم بچه‌های افغانستان صورت گرفته است که مثبت‌ترین شخصیت‌های داستان هستند. نویسنده تلاش داشته تا نگاه تحقیرآمیز بخشی از جامعه نسبت به افغانستانی‌های مقیم ایران را نقد کند و تا حد زیادی هم موفق شده است. داستان این کتاب در زمانی اتفاق می‌افتد که طالبان در افغانستان در حال تضعیف شدن بود و حالا که طالبان مجدداً در افغانستان به قدرت رسیده، نگاهی به آن دروان فضای سرخوش اثر را با غمی غریب، عجین می‌کند.

جام جهانی در جوادیه را نشر قدیانی در قطع جیبی و رقعی به بازار عرضه کرده است.

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.